Nerodia sipedon


Synonimy:
Niektórzy specjaliści przypisują ten gatunek do rodzaju Natrix (zaskrońce), dlatego węże te można czasem spotkać pod nazwą Natrix sipedon.
Angielskie nazwy tego węża to:
- Northern Water Snake
- Lake Erie water snake
- Midland water snake
- Carolina water snake

Systematyka:
Królestwo - Animalia
Typ - Chordata
Podtyp - Vertebrata
Gromada - Reptilia
Rząd - Squamata
Podrząd - Serpentes
Infrapodrząd - Caenophidia
Rodzina - Colubridae
Rodzaj - Nerodia
Gatunek - Nerodia sipedon (Linnaeus, 1758)


Nerodia - z łaciny słowo neros oznacza pływającą rzecz, a dia - przez coś.
sipedon - z łać. Si - fale, pedon - ziemia, grunt. Nazwa gatunkowa nawiązuje do tego, że węże te poruszają się dobrze w wodzie, jak i znakomicie radzą sobie na lądzie.

Podgatunki:
- Nerodia sipedon sipedon - (Northern water snake) - jest to największy podgatunek, dorastający do 140 cm ciała. Ma na ciele dość wyraźne, poprzeczne pręgi.
- Nerodia sipedon williamangelsi - (Lake Erie water snake) U tego podgatunku niemal całkowicie zredukowane są wszelkie wzory na ciele. Węże te są przeważnie jednolicie szare, zielone lub brązowe. Spód ich ciała jest biały lub żółty z pomarańczowymi lub różowymi wzorkami.
- Nerodia sipedon pleuralis - (Midland water snake)
- Nerodia sipedon insularum - (Carolina water snake)

Cechy szczególne:
Są to węże dość agresywne, które rzadko dają brać się na ręce i często zdarza im się kąsać osobę, która je niepokoi. Mimo wszystko jest gatunek zupełnie nie groźny dla człowieka. Nie jest jadowity. Lubi zakopywać się w podłożu i robi to stosunkowo często. Podenerwowany wąż może też „wystrzelić z kloaki cuchnącą ciecz i obsikać nią swojego opiekuna.

Ciekawostki:
Gady te, ze względu na swoją liczebność, odgrywają w swym naturalnym środowisku bardzo dużą rolę. Przede wszystkim kontrolują populacje gatunków, które są ich pożywieniem - ryb, płazów, a także szkodników, takich jak myszy i szczury. Jednocześnie same są podstawą diety wielu gatunków ptaków (Ardea herodias, Buteo jamaicensis, Strix varia, Turdus migratorius, Corvus brachyrhynchos), ssaków (Didelphis virginiana, Vulpes vulpes, Procyon lotor) oraz równiez gadów (Chelydra serpentina, Elaphe obsoleta obsoleta, Agkistrodon contortrix). Czasami, kiedy populacja Nerodia sipedon nadmiernie wzrośnie, węże te również uznawane są za szkodniki, gdyż znacznie zmniejszą liczebność ryb, co ma negatywny wpływ na tamtejsze rybołówstwo.
Gdy są zestresowane, spłaszczają głowę tak, że przyjmuje ona kształt trójkąta, przez co często zdarza się, że Nerodia sipedon są bezpodstawnie zabijane przez ludzi, którzy mylą je z różnymi jadowitymi gatunkami węży.
W niektórych rejonach występowania, gatunek ten podlega prawnej ochronie.

Wielkość:
Nie są to duże węże - osiągają od 60 do 140cm.

Długość życia:
W niewoli dożywają maksymalnie do 10 lat, najczęściej jednak umierają po 7-8 latach - mniej więcej tyle samo dożywają maksymalnie w naturalnym środowisku.

Wygląd:
Jest to masywnie zbudowany wąż. Mają jasnobrązowe lub czerwonawe plamy na brązowym lub szarym tle. Na szyi, plamy te łączą się tworząc poprzeczne pasy. Spód ciała jest przeważnie biały, żółty lub pomarańczowy z czarno-czerwonymi łukami na łuskach. Młode osobniki mają na ciele czarne, czasem wpadające w czerwień, poprzeczne pasy na szarym lub brązowym tle. Ubarwienie i wzory na ciele u poszczególnych osobników mogą być naprawdę bardzo zróżnicowane, przez co często bywają mylone z wieloma innymi gatunkami węży.

Aktywność:
Wykazują aktywność zarówno w dzień, jak i w nocy. W ciągu dnia, kiedy temperatura powietrza jest wysoka, węże wychodzą na ląd i tam zażywają kąpieli słonecznych. Kiedy wieczorami temperatura powietrza staje się niższa niż wody, węże wracają do swych wodnych siedlisk. Temperatura ciała tych węży może osiągać maksymalni 33şC, wyższe temperatury mogą być dla nich niebezpieczne.

Występowanie:
Są to węże żyjące w Ameryce Północnej, na terenach do 1450m n.p.m. Nerodia sipedon występują w południowym Ontario i w południowo-wschodnich rejonach USA - od Nebraski i Kansas na Zachodzie, wzdłuż wybrzeża Atlantyku, aż po Północną Karolinę i południowe Missouri.

Biotop:
Węże te zamieszkują bardzo różne wodne środowiska, takie jak rzeki, potoki, bagna, jeziora. Preferują życie w otwartych terenach, które zapewniają im możliwość wygrzewania się w promieniach słonecznych, a jednocześnie stały dostęp do wodnego akwenu. Czasami zdarza im się wychodzić na ląd, szczególnie młodym osobnikom, ale nigdy na zbyt dużą odległość od wody, w której poruszają się znacznie sprawniej.

Oswajanie:
Są to dość nerwowe węże, które trudno jest oswoić, choć nie jest to niemożliwe. Można próbować robić to poprzez wkładanie do terrarium, lub do samej kryjówki gada, używanej odzieży opiekuna (nie opryskanej żadnymi perfumami, ani innymi środkami!), dzięki czemu wąż przyzwyczai się do naszego zapachu i być może zacznie go kojarzyć z bezpiecznym miejscem. Wąż będzie mniej nerwowo reagował na kontakty z człowiekiem, jeśli będzie z nim od młodości obcował - tj. jeśli będzie od swych narodzin systematycznie wyciągany z terrarium i trzymany na rękach przez kilkanaście minut. Pamiętajmy jednak, że gady nie są zwierzętami, które da się i należy całkowicie oswoić. Możemy jedynie zadbać o to, by kontakt z człowiekiem był dla nich jak najmniej stresujący.

Temperatura:
Temperatura w dzień powinna wynosić 25-30°C, natomiast nocą spadać o kilka stopni, do 22-25°C

Wilgotność:
Wilgotność powinna być dość duża, około 75%.

Oświetlenie:
Nerodia sipedon ze względu na to, iż bardzo chętnie „zażywają kąpieli słonecznych powinny być naświetlane UVB. Natomiast samo naświetlanie nie jest konieczne, ale ważne są takie kąpiele słoneczne w okresie lata. Czyli wystawianie w wolierze na balkon, spacery, cokolwiek. W innym przypadku kościec rozwija się nieprawidłowo. Takie letnie wystawienie na słońce jest wystarczające. Wtedy nie trzeba montować UVB.

Wielkość terrarium:
Dla dorosłego osobnika powinno mieć wymiary 100x60x60. Dla pary powinno być nieco większe.

Wystrój terrarium:
Kilkucentymetrową warstwę podłoża usypujemy z torfu lub włókna kokosowego. Podłoże powinno być miejscami mocno wilgotne, nawet przemoczone. Równocześnie wąż powinien mieć możliwość znalezienia nieco bardziej suchego kawałka lądu (najczęściej będzie to miejsce pod promiennikiem). Bardzo istotną rolę w terrarium tego gatunku stanowi obszerny basen, może on zajmować nawet jedną trzecią lub połowę powierzchni podstawy zbiornika hodowlanego. W wodzie można umieścić jakiś korzeń, który będzie stanowił dla węży kryjówkę. Na lądzie również powinny znaleźć się korzenie, płaskie kamienie, sztuczne rośliny (odradzam sadzenie żywych roślin, gdyż utrudnią one później sprzątanie terrarium i wymienianie podłoża) oraz inne elementy wystroju wśród których wąż będzie mógł się skryć.
Ważne jest by wentylacja w terrarium było dobra, gdyż dzięki temu unikniemy rozwoju pleśni i grzybów w tym pomieszczeniu hodowlanym.

Żywienie:
Aktywnie polują w ciągu dnia, jak i w nocy. W naturalnym środowisku odżywiają się przede wszystkim rybami (Semotilus atromaculatus, Notemigonus crysoleucas, Perca flavescens, Etheostoma olmstedi, Lepomis macrochirus, Micropterus salmoides, Gambusia holbrooki), wodnymi bezkręgowcami (Macrobdella decora) , płazami (Rana sphenocephala, Ambystoma maculatum, Bufo americanus, Pseudacris crucifer, Rana sylvatica) , ssakami (Microtus pennsylvanicus, Cryptotis parva), gadami (Chrysemys picta picta), dżdżownicami oraz wieloma innymi wodnymi stworzeniami.
W warunkach terraryjnych karmimy je głównie rybami (nie z rodziny karpiowatych), rzadziej martwymi myszami, dżdżownicami (ten pokarm nadaje się szczególnie dla młodych osobników), a także wyhodowanymi przez nas płazami (nie można karmić węży płazami odławianymi ze środowiska, gdyż w Polsce wszystkie gatunki płazów i gadów są objęte prawną ochroną!).

Dymorfizm płciowy:
Samice są znacznie większe i dużo masywniejsze aniżeli samce, tak że płeć dorosłych osobników jest stosunkowo łatwo rozpoznać. Samce mają dłuższy ogon z wyraźnie zaznaczonymi hemipenisami. Samice za to mają dużo krótsze ogony i wyraźnie zwężające się od samej kloaki. Mimo to, najlepszym sposobem odróżniania płci węży jest sondowanie.

Rozmnażanie:
Samce są zdolne do rozrodu w 21 miesiącu życia. Samice dojrzewają płciowo w wieku trzech lat, jednak w naturze najczęściej przystępują do rozrodu dopiero w czwartym roku swego życia.
W naturalnym środowisku przystępują do rozrodu w kwietniu, i okres ich godów może trwać nawet do końca czerwca. Podczas kopulacji samice owija się wokół samicy. Przeważnie z jedną samicą kopuluje jeden samiec, bardzo rzadko jest ich dwóch lub więcej. Są to węże jajo-żyworodne, co znaczy, że nie składają jaj, jak większość gatunków węży. Ciąża, w zależności od temperatury, może trwać od 3 do 5 miesięcy. Po tym czasie samica może urodzić od 4 do 99 młodych, najczęściej jest ich jednak 15-40 sztuk. Młode wężyki mają 15-30cm długości.

Zimowanie:
Zimowanie w terrarium jest zbędne, o ile nie chcemy rozmnażać tych węży. Ponieważ Nerodia sipedon występuje na prawie całej szerokości Ameryki Północnej, oznacza to, iż żyje w dość zróżnicowanym klimacie, co następnie oznacza, iż nie zawsze zimuje. Tyczy się to większości węży, których pochodzenie ma szeroki zasięg geograficzny. Dlatego też tego gatunku nie trzeba zimować, nawet gdy chce się je rozmnażać. Jest to zalecane, ale nie konieczne. Warto czasem rozdzielić samice i samca przed okresem godowym. Jeśli jednak chcemy je zimować, powinniśmy się do tego odpowiednio przygotować. Stopniowo skracamy dzienny cykl oświetlenia, przestajemy węże karmić na około dwa tygodnie przed właściwym zimowaniem. Dobrze też, by udzielić im dwóch półgodzinnych kąpieli w letniej wodzie, w trakcie których z ich przewodu pokarmowego zostaną wydalone wszystkie resztki. Jeśli cokolwiek zalegałoby w przewodzie pokarmowym gada podczas zimowania, mogłoby to doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, a czasem nawet zgonu. Po tych zabiegach możemy rozpocząć zimowanie w temperaturze około 10şC (temperaturę dobrze jest również obniżać stopniowo, wraz ze skracaniem cyklu dobowego), i utrzymujemy węże w stanie hibernacji przez 2-2,5 miesiąca.

Uwagi:
Są to dość łatwe w hodowli węże, dlatego mogą nadawać się dla początkujących terrarystów. Należy jednak pamiętać, że nie jest to gatunek chętny do obcowania z człowiekiem i dość często zdarza mu się kąsać.


Opracował Arkadiusz Guzanek - newneo.