|
|
Pantherophis guttatus - wąż zbożowy
Synonimy:
Starsza, wciąż bardzo powszechnie spotykana nazwa łacińska to Elaphe guttata. Inna, nieaktualna i właściwie niespotykana już nazwa to Coluber guttatus.
W Polsce, gatunek ten nazywa się potocznie wężem zbożowym, połozem zbożowym, lub po prostu zbożówką.
Angielska nazwa potoczna tego gatunku to Corn snake.
Uovka červená - Czeska nazwa potoczna;
Kornnatter - Niemiecka nazwa potoczna
Serpiente del Maíz- Hiszpańska nazwa potoczna;
Rattenslang - Holenderska nazwa;
Serpent des blés - Francuska nazwa;
Cobra do milho - Portugalska nazwa;
Kukuruzna zmija - Chorwacka nazwa potoczna
Systematyka:
Królestwo - Animalia
Typ - Chordata
Podtyp - Vertebrata
Gromada - Reptilia
Rząd - Squamata
Podrząd - Serpentes
Infrapodrząd - Caenophidia
Rodzina - Colubridae
Podrodzina - Colubrinae
Rodzaj - Pantherophis
Gatunek - Pantherophis guttatus (Linnaeus, 1766)
Podgatutnki:
Według dawnej systematyki podaje się, że poza podgatunkiem nominalny (E.g. guttata), itnieją jeszcze trzy, bądź w niektórych źródłach dwa:
- Elaphe guttata emoryi (Baird & Girard, 1853) - Do niedawna, przez większość osób uważany był za podgatunek Elaphe guttata, jednak obecnie coraz powszechniej uważa się, iż jest to osobny gatunek - Pantherophis emoryi (wąż preriowy).
- Elaphe guttata rosacea (Cope, 1888) - podgatunek ten jest pozbawiony wzoru na spodniej części ciała.
- Elaphe guttata meahllmorum (Smith, Chiszar, Staley & Tepedelen, 1994).
Cechy szczególne:
Wąż zbożowy jest zwierzęciem spokojnym, łatwo się go hoduje, oswaja, a także rozmnaża. Jest polecany dla początkujących terrarystów, a także dla zaawansowanych, gdyż gatunek ten może sprawić dużo radości nawet doświadczonemu terraryście. Młode zbożówki bardzo rzadko mogą kąsać, ale z wiekiem oswajają się z właścicielem i dają się brać na ręce.
Wielkość:
Niektóre źródła podają, iż Pantherophis guttatus przeważnie nie przekraczają 100cm długości - jest to informacja jak najbardziej mylna. Osobniki tego gatunku mogą osiągać bardzo zróżnicowane rozmiary - przeważnie pomiędzy 90-130 cm. Nierzadko jednak osiągają ponad 150 cm długości. Rekordowy osobnik miał 182,9cm długości.
Długość życia:
Dożywają 20 lat.
Wygląd:
Połoz zbożowy jest wężem o drobnej budowie, głowa jest lekko odgraniczona od tułowia. Osobniki zaraz po wylince są pięknie ubarwione, na stronie brzusznej na białym tle są czarne ornamenty w kratkę. Ubarwienie poszczególnych osobników Pantherophis guttatus jest niezwykle zmienne - od jasnożółtego, poprzez czerwone, po szare. Wzdłuż ciała biegnie kilkadziesiąt siodeł koloru czerwonego. Na bokach ciała znajdują się plamy w podobnym kolorze. Wąż zbożowy ma małe zęby, nie należy obawiać się ukąszeń.
Aktywność:
Okrągła źrenica świadczy o tym, że są dziennymi wężami - aczkolwiek są one aktywne zarówno w dzień jak i w nocy. Pantherophis guttatus są bardzo ruchliwymi wężami, dlatego też prezentują się w terrariach tak atrakcyjnie.
Występowanie:
Wąż zbożowy występuje na bardzo rozległych terenach USA.
Biotop:
Zasiedla lasy sosnowe, pola uprawne (właśnie dla tego jest nazywany wężem zbożowym), opuszczone budynki, a także wiele miejsc, gdzie panują odpowiednie dla niego warunki. Zamieszkuje tereny nawet do 1850m. n.p.m.
Odmiany barwne:
Ze względu na to, iż wąż zbożowy bardzo łatwo rozmnaża się w warunkach terraryjnych, a jego potomstwo jest stosunkowo liczne, hodowcom udało się uzyskać wiele odmian barwnych tego gatunku. Obecnie jest ich kilkadziesiąt, aczkolwiek liczba ta stale się zwiększa. Niestety na razie na polskim rynku dostępna jest ich niewielka liczba. Oto najpopularniejsze z nich:
- Amelanistic - Są to osobniki pozbawione melaniny, czyli czarnych barwników. Są ubarwione na żółto-pomarańczowo. Plamy na ich ciele mają jasnoczerwony kolor i znajdują się w białawych obwódkach. Oczy amelanistycznych osobników są czerwone. Ta odmiana barwna, nie licząc klasycznej, jest w polskich hodowlach najpopularniejsza.
- Anerytheristic - Kolejna dość często spotykana mutacja. Węże te są pozbawione barwników żółtego i czerwonego. Wyróżniamy dwa typy tej odmiany: A - u tych osobników z wiekiem pojawia się żółte zabarwienie w okolicy szyi; B - te zaś zawsze pozostają całkowicie ubarwione na biało, szaro i czarno.
- Okeetee - Plamy na ciele tych węży są intensywnie czerwone i znajdują się w wyjątkowo grubych, czarnych obwódkach.
- Ghost - Osobniki te mają jasnoszary kolor, a wzór na ich ciele ma odcień ciemniejszej szarości, bądź brązu.
- Snow - Są to białe osobniki, u których występuje bardo delikatnie zarysowany żółty lub różowy wzór
- Blizzard - Są to piękne węże, o całkowicie białym ubarwieniu.
- Bloodred - Całkowicie czerwone osobniki, u których wzory są niemal niewidoczne.
- Sunglow - Osobniki tej odmiany są pozbawione melaniny. Wokół czerwono-pomarańczowych plam nie pojawiają się białe obwódki.
- Amber
- Lavender
- Butter
- Caramel
- Fluorescent Orange
- Candy Cane
Poza różnymi odmianami barwnymi, istnieją również mutacje wzoru, takie jak:
- Striped - u tych węży widnieje pas, biegnący przez całą długość ciała.
- Motley - u tych osobników występuje wiele nieregularnie rozmieszczonych plam.
- Zig-zag - w górnej części ciała tych węży występuje charakterystyczny zyg zag.
- Aztec - na ciele osobników tej odmiany występują różnorodne plamy.
Oswajanie:
Węże te są bardzo łatwe do oswojenia. Wszelkie próby oswajania są zazwyczaj zbędne, gdyż węże te są z reguły bardzo łagodne i spokojnie reagują na kontakty z człowiekiem. Jeśli jednak istnieje potrzeba oswojenia nerwowego gada, można próbować robić to poprzez wkładanie do terrarium, lub do samej kryjówki węża, używanej odzieży opiekuna (nie opryskanej żadnymi perfumami, ani innymi środkami!), dzięki czemu wąż przyzwyczai się do naszego zapachu i być może zacznie go kojarzyć z bezpiecznym miejscem. Wąż będzie mniej nerwowo reagował na kontakty z człowiekiem, jeśli będzie z nim od młodości obcował - tj. jeśli będzie od swych narodzin systematycznie wyciągany z terrarium i trzymany na rękach przez kilkanaście minut. Pamiętajmy jednak, że gady nie są zwierzętami, które da się i należy całkowicie oswoić. Możemy jedynie zadbać o to, by kontakt z człowiekiem był dla nich jak najmniej stresujący.
Temperatura:
Odpowiednia temperatura dla węża zbożowego w dzień to przedział od 24şC do 28şC. Pod promiennikiem powinno być o kilka stopni cieplej. W nocy temperatura powinna być mniejsza - około 20şC - 23şC. Do utrzymania takiej temperatury odpowiednie są żarówki punktowe (o kształcie grzybka) 40W, lub kabel grzewczy zakopany w podłożu. Jednak naturalniejsze i bezpieczniejsze są żarówki (w naturze słońce świeci od góry). Oczywiście można imitować nagrzane podłoże np. matą grzewczą. Ja stosuję tylko jedną żarówkę 40W i temperatura jest taka, jaka powinna. Należy zadbać o to, aby znalazły się miejsca, gdzie temperatura jest niższa i takie w których jest nieco wyższa, tak aby wąż mógł sobie wybrać dogodne dla siebie miejsce. Dlatego żarówki lub innego systemy grzewczego nie monujemy na środku, bądź równomiernie na całym terrarium, ale staramy się ulokować je bardziej po jednej ze stron pomieszczenia hodowlanego. Ważne też jest to, aby kryjówka nie była w miejscu ani za ciepłym, ani za zimnym, najlepiej tam, gdzie jest ok. 27şC, można też dać 2 kryjówki (w ciepłe i chłodniejsze miejsce) - to będzie najlepsze rozwiązanie. W lecie należy uważać, aby węża nie przegrzać, czasami będzie trzeba zmienić żarówkę na słabszą.
Wilgotność:
W terrarium węża zbożowego powinna panować wilgotność około 50 - 70%, w celu utrzymania takiej wilgotności należy raz dziennie lekko spryskać terrarium. Gdy wąż jest przed wylinką należy zwiększyć wilgotność w terrarium.
Wielkość terrarium:
Dla jednego osobnika wystarczy terrarium o wymiarach 100x50x40cm. Dla pary 120x60x50 cm. Oczywiście im większe terrarium, tym lepiej dla węża.
Wystrój terrarium:
Tutaj uwzględnię kilka punktów:
Terrarium - może być wykonane, ze szkła, lub OSB, należy zapamiętać, że niezbędne są kratki wentylacyjne. Najlepsze według mnie są szybki na prowadnicach, łatwo się terrarium otwiera, można dojść do każdego miejsca w terrarium, a także ułatwia to obsługę węża.
Ścianki terrarium - wiele jest pomysłów jak będą wyglądać ścianki terrarium, najgorszym sposobem na udekorowanie tej właśnie części domu dla węża jest oklejenie ich plakatem. Osobiście stosuję naturalny korek, prasowany pod wysokim ciśnieniem bez użycia kleju. korek do ścianki silikonem akwarystycznym, łatwo jest skubać i nadawać mu różne kształty, wtedy powstaje chropowata, dość atrakcyjnie i naturalnie wyglądająca powierzchnia. Z korka można wykonać pułki, na których wąż będzie mógł wygodnie leżeć i grzać się pod promiennikiem. Pułki, jak i z reszta inne elementy dekoracji, dodatkowo zwiększają przestrzeń życiową węża, tak więc są naprawdę istotnym elementem naszego terrarium. Należy pamiętać, że wąż spędzi w swoim terrarium całe swoje życie, więc należy wykonać to jak najlepiej. Jeżeli terrarium jest małe, a wąż jest duży i nie możemy pozwolić sobie na większe terrarium, to nie polecam korka, zabierze on za wiele cennego miejsca wężowi. Można tylną ścianę wykleić korą, zajmie ona mniej miejsca od korka. Można także użyć nasadę liścia palmy przyklejoną na zewnątrz terrarium lub inne materiały nadające się do tła terrarium, sprzedawane w specjalistycznych sklepach zoologicznych.
Podłoże - jako podłoże można użyć torf, ziemię ogrodową, włókno kokosowe, chips kokosowy, lub drobną korę. Odradzam stosowanie piasku w jakiejkolwiek postaci (samego lub wymieszanego z innym materiałem), gdyż może zatykać nozdrza węża lub dostawać się do przewodu pokarmowego w nadmiernych ilościach i doprowadzić do zaczopowania oraz problemów z oddaniem kału. To co chcemy stosować już zależy od nas i od tego co nam się bardziej podoba, praktycznie w każdym z tych podłoży wąż może kopać. Ja stosuję drobną korę wymieszaną z włóknem kokosowym, gdyż pasuje do wystroju terrarium.
Rośliny - dla dorosłych osobników nie powinno się stosować żywych roślin, wąż może je połamać, lub po prostu wykopać, kiedy to sam będzie chciał zakopać się w podłożu. Stawianie doniczek z roślinami też nie ma sensu, gdyż co chwile będą przewracane. Lepiej dać sztuczne rośliny, wykonane z plastiku i dostępne w niemal każdym sklepie zoologicznym.
Kryjówka - najlepszą kryjówką będzie gruba warstwa podłoża, w którym wąż będzie mógł się ukryć, odwrócona połowa skorupy orzecha kokosowego, wydrążony pień drzewa korkowego, lub wiele innych rzeczy, które możemy wężykowi zaoferować. Szeroki asortyment gotowych kryjówek dla gadów, dostępny jest w sklepach zoologicznych oraz na giełdach terrarystycznych. Bardzo dobry w upalne dni jest wilgotny mech torfowiec, węże uwielbiają w nim siedzieć.
Oświetlenie - jako oświetlenie a zarazem promiennik wystarczy żarówka reflektorowa
40w. Lampka UV nie jest potrzebna, choć na pewno wyjdzie wężowi na zdrowie, jeśli w ciepłe, bezwietrzne, letnie dni wystawimy go na chwilę na promienie słoneczne.
Basen - węże zbożowe szczególnie w okresie letnim i po spożyciu posiłku lubią wchodzić do wody. Dla tego należy zadbać o to, aby w terrarium znalazł się odpowiedniej wielkości basen. Może to być plastikowy pojemnik na produkty spożywcze, lub miska kupiona w sklepie zoologicznym.
Kamienie - dobrze, aby w terrarium znalazło się kilka kamieni, o które wąż będzie mógł się ocierać zrzucając wylinkę.
Żywienie:
Wszystkie węże są drapieżnikami. W niewoli głównym pokarmem mogą być myszy i szczury. Młode zbożówki karmimy dwa razy w tygodniu noworodkami mysimi. Większym osobnikom podajemy jedną mysz na tydzień. Przy karmieniu dorosłymi myszami, a także szczurami należy uważać, aby gryzonie nie pogryzły naszego pupila - dlatego najlepiej będzie jeśli sami będziemy je uśmiercać gryzonie, przed podaniem ich wężowi. Aby pokarm był bardziej wartościowy należy kilka godzin przed podaniem gryzonia wężowi nakarmić go. Nie strawione pożywienie w jelitach gryzonia karmowego dobrze działa na układ trawienny węża, a także stanowi dodatkowe źródło substancji odrzywczych. Nie wolno podawać gryzoni złapanych w naturze!!! takie zwierzęta mogą ze sobą przenieść różne pasożyty.
Wielu hodowców podaje swym wężom żywy pokarm. Ja zdecydowanie odradzam tę metodę karmienia! Przestraszony gryzoń może nawet rzucić się na węża i bardzo go pokrzywdzić. Widziałem już wiele węży pogryzionych przez swe potencjalne ofiary. Żywy gryzoń może również zniszczyć przedmioty znajdujące się wewnątrz terrarium, np. pogryźć kable przewodzące prąd do urządzeń grzewczych. Dlatego też uważam, że najlepiej podawać świeżo ubite, lub mrożone gryzonie - w obu przypadkach nie jest zagrożone ani zdrowie węża, ani wystrój terrarium. Często bywa tak, że węża trzeba przyzwyczajać do martwego pokarmu, jednak w przypadku osobników Pantherophis guttatus, zdarza się to niezwykle rzadko, tym bardziej, że w większości hodowli, od urodzenia przyjmują martwy pokarm.
Dymorfizm płciowy:
Samice są masywniejsze i przeważnie dłuższe, aniżeli samce. Nasada ogona samca jest szersza (wynika to z obecności podwójnego narządu kopulacyjnego - półprącia), również ogon samców jest nieco dłuższy. Nie ma żadnych różnic w ubarwieniu samic i samców. Oczywiście najpewniejszym sposobem odróżnienia płci jest sondowanie - jednak tego zabiegu, powinna podejmować się wyłącznie doświadczona osoba.
Rozmnażanie:
Węże zbożowe dojrzewają w wieku 2 lat.
Rozmnażanie węży zbożowych jest nie jest trudnym zadaniem. Gatunek ten często przystępuje do godów nawet bez stosowania zimowania, czy też lekkiego obniżenia temperatury i niejednokrotnie zdumieni hodowcy tych węży znajdywali w terrariach jajka, których się zupełnie nie spodziewali. Dlatego też, aby kontrolować mnożenie się naszych węży, najlepiej trzymać je rozdzielone według płci, i łączyć po zakończeniu zimowania, by uzyskać planowane potomstwo.
Samica składa jaja w około 1,5-2 miesiące od kopulacji - przeważnie w 2-3 tygodnie wcześniej całkowicie przestaje przyjmować pokarm. Znane są przypadki przechowania przez samice nasienia, wiec może zdarzyć się, że samica, która przez wiele miesięcy nie miała kontaktu z samcem, składa jaja. Przeważnie jest ich około dziesięciu, jednak zdarza się, iż jest ich znacznie więcej - rekordzistka w mojej hodowli złożyła aż 34 jaja. Po nieco ponad dwóch miesiącach inkubacji w temperaturze 27şC, z jaj lęgną się młode Pantherophis guttatus, które od razu ubarwione są jak osobniki dorosłe. Po 1-2 tygodniach życia przechodzą pierwszą wylinkę i zaczynają przyjmować pokarm. Mierzą wtedy około 25 cm.
Zimowanie:
Zimowanie nie jest niezbędne dla zdrowia tych węży. Jednak dla zachowania cyklu rocznego, a także by pobudzić gady do godów, warto je przezimować. Przed tym, należy się jednak upewnić, czy zwierzęta na pewno są w dobrej kondycji. Nie należy poddawać hibernacji zwierząt jednorocznych, ponieważ przeważnie bywają one słabsze, a także zostanie spowolnione tempo ich wzrostu - a to nie jest korzystne dla osób pragnących je rozmnażać.
Przed rozpoczęciem zimowania, należy zwierzęta odpowiednio przygotować. Około 3-4 tygodni wcześniej zaczynamy skracać długość dnia i podajemy im coraz mniej pokarmu. Co najmniej 2 tygodnie przed obniżeniem temperatury, węże rozpoczynają przymusową głodówkę. Najlepiej jeszcze kilkakrotnie urządzić im kąpiel w letniej wodzie, co pomoże oczyścić przewód pokarmowy z resztek nie strawionego jedzenia - w przypadku pozostania ich w organizmie na okres hibernacji, może się to bardzo niekorzystnie odbić na zdrowiu gada, a nawet skończyć jego śmiercią. Po dwóch tygodniach od zaprzestania podawania pokarmu możemy zacząć obniżać temperaturę. Węże umieszczamy wtedy w ciemnym pomieszczeniu na okres dwóch miesięcy. Tempera musi wynosić około 8şC.
Stymulować węże do rozrodu możemy również poprzez rozdzielenie ich według płci na około miesiąc i obniżenie temperatury do 17şC. Z reguły wystarcza to do uzyskania potomstwa Pantherophis guttatus.
Po pierwszym karmieniu od zakończenia zimowania, możemy wpuścić węże do wspólnego terrarium i wkrótce powinno dojść do kopulacji.
Uwagi:
Węże zbożowe, szczególnie młode osobniki są mistrzami ucieczek. Należy zadbać o to, aby w terrarium nie było żadnych szczelin, a także by drzwiczki były zawsze domknięte, gdyż ten gatunek wykorzysta wszystkie możliwe okazje, do tego by wydostać się z terrarium. Wbrew pozorom, nie jest łatwo znaleźć takiego uciekiniera, a nie rzadko zdarza się, że takie poszukiwania kończą się całkowitym fiaskiem.
Węże zbożowe są gadami niejadowitymi i ich hodowla jest jak najbardziej legalna. Nie są objęte Konwencją Waszyngtońską, a co za tym idzie, nie musimy posiadać na nie żadnych dokumentów, ani gdziekolwiek ich rejestrować.
Opracował: Arkadiusz Guzanek - newneo oraz Guttata
|
|
